Nghiên cứu phân loại và phát sinh loài của nấm sò hồng (Pleurotus djamor) từ Trung Quốc
Bài báo “Taxonomy and phylogeny of the Pleurotus djamor complex with descriptions of a new species from China” tập trung làm rõ mối quan hệ phân loại học và phát sinh loài của nhóm nấm sò hồng (Pleurotus djamor complex) – một nhóm nấm ăn quan trọng, phân bố rộng ở các vùng nhiệt đới và cận nhiệt đới, nhưng vẫn còn nhiều nhầm lẫn về mặt định danh loài.
Nhóm Pleurotus djamor từ lâu được xem là một phức hợp loài do có sự tương đồng lớn về hình thái quả thể như màu sắc (hồng–đỏ), cấu trúc mũ và phiến nấm. Sự biến dị hình thái chịu ảnh hưởng mạnh của điều kiện sinh thái và môi trường nuôi trồng đã khiến việc phân loại dựa trên hình thái đơn thuần trở nên thiếu chính xác. Trước thực trạng đó, nghiên cứu này áp dụng phương pháp tiếp cận tổng hợp, kết hợp giữa đặc điểm hình thái, sinh thái và phân tích dữ liệu sinh học phân tử nhằm tái đánh giá cấu trúc phân loại của phức hợp
P. djamor.
Về phương pháp, các tác giả tiến hành thu thập mẫu nấm từ nhiều khu vực khác nhau, đặc biệt là tại Trung Quốc. Các đặc điểm hình thái vĩ mô và vi mô được mô tả chi tiết, bao gồm hình dạng mũ, phiến, cuống, bào tử và cấu trúc mô. Song song đó, dữ liệu trình tự DNA của nhiều vùng gen (như ITS, LSU và các marker protein-coding) được sử dụng để xây dựng cây phát sinh loài bằng các phương pháp phân tích hiện đại. Cách tiếp cận đa gen này giúp tăng độ tin cậy trong việc phân định ranh giới loài.
Kết quả phân tích phát sinh loài cho thấy Pleurotus djamor theo nghĩa truyền thống không phải là một loài đơn lẻ mà là một phức hợp gồm nhiều dòng tiến hóa riêng biệt. Một số mẫu trước đây được định danh là P. djamor thực chất thuộc về các loài khác biệt về mặt di truyền. Đặc biệt, nghiên cứu đã phát hiện và mô tả một loài mới thuộc chi Pleurotus từ Trung Quốc, với các đặc điểm hình thái và dữ liệu phân tử đủ khác biệt để được công nhận là một loài độc lập.
Việc mô tả loài mới không chỉ góp phần làm phong phú thêm tính đa dạng loài của chi Pleurotus, mà còn có ý nghĩa quan trọng trong nghiên cứu tiến hóa, sinh thái và ứng dụng. Kết quả nghiên cứu cho thấy khu vực châu Á, đặc biệt là Trung Quốc, có thể là trung tâm đa dạng và tiến hóa quan trọng của nhóm nấm sò hồng.
Nhìn chung, bài báo cung cấp bằng chứng thuyết phục cho thấy việc kết hợp dữ liệu hình thái và sinh học phân tử là cần thiết để giải quyết các vấn đề phân loại phức tạp trong chi Pleurotus. Những phát hiện này có ý nghĩa thiết thực đối với nghiên cứu đa dạng sinh học, bảo tồn nguồn gen nấm, cũng như ứng dụng trong nuôi trồng và chọn giống nấm ăn, giúp tránh nhầm lẫn loài trong sản xuất và nghiên cứu khoa học.
Nguồn tham khảo: Long Zeng, Yi-Hua Xu, Le-Le Wan, Yi-Fei Sun, Bao-Kai Cui. Taxonomy and phylogeny of the Pleurotus djamor complex with descriptions of a new species from China (2025), https://doi.org/10.3897/mycokeys.126.162530.
